Ontoerekeningsvatbaar

Ik begin wat moeite te krijgen met het boek van professor Swaab dat ik aan het lezen ben over de werking van de hersenen. Allereerst wilde Swaab een hardnekkig misverstand uit de wereld helpen en dat is dat er vaak gezegd wordt dat we maar 10% van onze hersenen zouden gebruiken. Het grapje wat hierop moet volgen maakte hij zelf al in zijn boek. Maar het is dus een fabeltje van die 10%. Net als dat er elke dag miljoenen hersencellen zouden afsterven, ook nergens op gebaseerd. Dit wilde ik even meegeven, want misschien vertelt u dit ook altijd op feestjes en heeft u er een hekel aan dingen te vertellen die niet waar zijn. In dat geval, alstublieft.

Maar waar ik moeite mee heb, maar ik heb het boek nog niet uit, is dat de vrije wil langzaam verdwijnt. In de baarmoeder worden de hersenen gevormd. Dat luistert enorm nauw, en je hebt altijd foetussen die niet willen luisteren. En soms gaat er dan wel eens iets fout in meer of mindere mate. In één op de 20 (?) gevallen wordt er een verkeerd onderdeel geïnstalleerd en wordt er een homoseksueel geboren. Dat zit niet in de genen want dat kan niet. Want het gen zou allang uitgeschakeld zijn; het kan zich immers niet voortplanten. Dus draagt homoseksualiteit waarschijnlijk bij aan het behoud van de mensheid.

Soms gaat het serieuzer fout en komt er een transseksueel ter wereld. Heel vervelend, maar degenen die zich laten ombouwen schijnen er zelden spijt van te hebben. Maar ook in de hersenen van transseksuelen zijn weer onderdelen gevonden die eigenlijk bij iemand van het andere geslacht horen.

Ga zo maar door. Alle psychiatrische stoornissen, van depressie tot het willen amputeren van gezonde lichaamsdelen, het zit allemaal in de hersenen. Zelfs pedofilie is terug te vinden in de hersenen. Over misdadigers heb ik hem nog niet gehoord, maar ik ben er van overtuigd dat die verderop in het boek ook nog aan bod komen en dus in feite ook geheel ontoerekeningsvatbaar zijn.

Als we echt alles zouden weten van de hersenen zou het waarschijnlijk mogelijk zijn om webloggers en hun vreemde gedachtegangen te kunnen volgen. De vrije wil, en dus het goed en kwaad worden door de hersenen buitenspel gezet. Als ik de professor goed begrijp zitten we opgescheept met een wereld vol ontoerekeningsvatbaren.

Advertenties

20 reacties op “Ontoerekeningsvatbaar

  1. Margo schreef:

    Ja natuurlijk is dat zo! Had je het anders verwacht dan? En waar had je dan gedacht dat al ons ‘zijn’ zou zitten dan? Daar kijk ik niet zo van op. Wel dat we geen vrije wil hebben. Maar het is maar net wat je onder ‘vrij’ verstaat. En onder ‘wil’.

  2. Mack schreef:

    @Margo: dat van die vrije wil is meer een conclusie van mij waar ik niet aan wil. Ik heb het Swaab niet zo letterlijk zien schrijven. Maar hij beschrijft wel het ene na het andere geval van mensen die veroordeeld werden voor dingen waar ze misschien niks aan konden doen. Of in elk geval niet te genezen waren.

  3. von Bloghausen schreef:

    Ik ken wel professor Sweat, Swubaru en Swuzuki. Van die Swaab heb ik nog nooit gehoord.

  4. Mack schreef:

    Tijd dat je het instructieboek eens leest dan.

  5. Jolie schreef:

    Dankzij Swaab ben ik ooit gestopt met De Opzij lezen 😉 Hij had in de jaren 80 gepubliceerd over erg interessant onderzoek naar verschillen tussen vrouwen- en mannenhersenen, dat ERG slecht viel bij de Opzij-redactie. Het Swaab-afkraak-artikel in Opzij was zó doorzichtig en dom dat ik dacht: DIT blad koop ik niet meer.
    Dus eh, dankzij Swaab ben ik geen feminist geworden 😉 Of beter: er zal wel een feminsitisch hersengebiedje in mijn brein ontbroken hebben 😉

  6. Margo schreef:

    Zwaab is destijds helemaal afgebrand. Het ging om het verschil in de hersens van homo’s en niet-homo’s. Ik dacht toen ook, als die man dat nou constateert, dan IS het toch zo? Hij is de deskundige. En wat dan nog, het was toch geen vooroordeel tegen homo’s! Heel erg kortzichtig en dom. Dat kwam voort uit de benepen angst te discrimineren. Ik heb toen niet meegekregen dat de Opzij ook meedeed aan die hetze. Dan had ik ‘m zeker nooit meer gekocht!

  7. Laurent schreef:

    In zekere zin is dat zo ja, die ontoerekeningsvatbaarheid. Toerekeingsvatbaarheid is meer een praktische term om iets aan ordehandhaving te kunnen doen dan dat het ten diepste waar is. Maar ook bij die ordehandhaving zou je vooral maatregelen moeten treffen die zoveel mogelijk gericht zijn op wat we weten van de oorzaak van het ongewenste gedrag, om zo effectief mogelijk te zijn.

    In een iets ander verband: in de VS nam de criminaliteit in een bepaalde staat halverwege de jaren negentig sterk af. Men acht dat het aan strengere handhaving of de economische boom lag van toen, maar een onderzoeker vond de sterkste statistische correlatie met het feit dat abortus in die staat zo’n twintig jaar daarvoor was toegestaan, en een van de sterkste voorspellers voor crimineel gedrag van mannelijke adolescenten was daar het opgroeien in éénoudergezinnen met tienermoeders. Twintig jaar na het toestaan van abortus waren er aanzienlijk minder van dat soort adolescenten.

  8. Mellody schreef:

    Ik denk wel dat mensen die homo zijn daar niet zelf voor kiezen. Dat ik mannen aantrekkelijk vind en jij vrouwen is toch ook geen keuze van vrije wil. Dat is gewoon zo, maar ik geloof ook dat een mens een vrije wil heeft. Niet alles is vastgelegd in de hersenen. Maar goed, dan kom je op een heel ander gebied, andere discussie. Van uit het Christelijk perspectief gezien bestaat een mens uit Geest, ziel en lichaam. Allen met hun eigen kenmerken en capaciteiten. De mens is vanuit datzelfde perspectief juist geschapen met een eigen wil…. (anders leefden we nu nog heerlijk in een paradijs :-D)

    Maar nu even wat anders hè. Ik denk ook dat een heleboel kan ontsporen/ beschadigen door bijv. een verkeerde opvoeding, traumatische ervaringen, indoctrinatie…enz. Dus niet alles ligt vast in de hersenen vanaf het begin.

  9. mack schreef:

    Ja, dat ben ik helemaal eens, Mellody.

  10. fien schreef:

    Je verwoordt wat ik denk Mellody.

  11. Ximaar schreef:

    Erg veel gaat op de automatische piloot of we dat nu willen of niet. We krijgen dat mee van voor de geboorte en een deel is echt noodzakelijk. Zo blijft ons hart kloppen en blijven we ademen ook al slapen we. Daar denken we dus niet over na, is allemaal netjes geregeld en zou ik niet aan rommelen. Met regelmatig eten, drinken, ontlasten en slapen is dat net zo. Dwz hier heb je wel invloed op door te denken dat het anders moet, maar beïnloeden is maar beperkt mogelijk. Zo kan je je best doen om niet te slapen, maar dat gaat je uiteindelijk niet lukken. Verkeerd/niet eten lukt wat beter en levert meer ellende dan voordelen op.

    Dat automatisme zal nog wel wat verder gaan, bijvoorbeeld op het sociale vlak. Als kind is het maar beter om je ouders de vriend te houden. Eerst doen ze dingen voor je die jij (als uk) niet kan en later ben je aan ze gewend en hou je het maar zo. Omgekeerd nemen ouders kinderen om het voortbestaan veilig te stellen. En dingen die je zelf maakt hou je het lieftste heel, al was het maar voor de AOW die je kinderen later voor jou moeten ophoesten.

    Uiteindelijk denk ik dat er wel een eigen wil is. Die wordt zeker ook bepaald van voor de geboorte, maar ook wat je meemaakt. In mijn geval rookte mijn vader enorm en hoestte elke ochtend een uur. Toen dacht ik als kind: Dat wil ik niet en zo geschiedde.

    Dat willen en aannemen wordt m.i. ook nog eens bepaald door je bioritme, wat feitelijk geralateerd is aan de aantrekkingskracht/positie van de maan. Bij vrouwen is de invloed van de 28-daagse maancyclus nog wat duidelijker. Maar ik zag het ook bij een MS-patient (man) die een paar dagen per 28 dagen niets kon. De meeste mensen hebben af en toe hun dagen dat alles lukt en andere dagen dat alles mislukt, daar kan je ook een 28-daagse cyclus in herkennen.

    En ook daar kan je wel iets tegen doen, maar makkelijk is het niet. Het beste werkt goed slapen als je in zo’n dip zit. Wat veel mensen echter doen is het omgekeerde. Het gaat mis (door een slecht bioritme vergeet je bijvoorbeeld iets bij het installeren) en dan wordt er tot diep in de nacht doorgewerkt en gedacht om die problemen op te lossen. Dat levert doorgaans alleen maar meer problemen op.

    Verder moet er wel een of ander gen zijn die de overklevingsdrang verklaart. Misschien is die al gevonden, ik hou dat niet zo bij. Maar als dat gen er niet was, dan waren wij en de meeste diersoorten waarschijnlijk uitgestorven. Die overlevingsdrang bepaalt uiteindelijk ook veel van onze keuzes.

    Ik geloof dus wel in een eigen wil en dat je daar iets mee kan, maar het is wel beperkt ten opzichte van het geheel. Waarom wilde je eigenlijk dit boek lezen, was dat al voor je geboorte bepaald? 🙂

  12. robschimmert schreef:

    Sterker nog. Dan kunnen we wel met alles ophouden, omdat onze activiteiten en bemoeienissen er toch niks toe doen. En is achterover leunen en het laten gebeuren het devies, als ik de stellingen van Swaab zou moeten geloven. Kom nou, ben ik dan geneigd te zeggen.

  13. mack schreef:

    @Xiwel: In iemand’s hersenen werd vastgelegd dat hij mij dat boek zou geven terwijl het nog niet eens geschreven was.

    @Rob: Ho, ik heb die conclusie nog niet gelezen van Swaab. Misschien komt dat nog. Voorlopig houdt hij het bij constateringen. Die conclusie trok ik zelf.

  14. Eva schreef:

    Wist je dat nog niet dan?

    Xiwel: ik had al eens gemerkt dat ik niet kan slapen bij volle maan. Bedankt voor je verhaal, nu weet ik dus dat het klopt.

  15. Jolie schreef:

    Dit was, als ik me goed herinner zelfs nog vóór de ‘homo-brein-rellen’ Margo 🙂 Het artikel heb ik nog bewaard tot de laatste verhuizing, ik geloof dat het van 1983 was; Opzij moest zich koste wat het kost in onwetenschappelijke bochten wringen om te “bewijzen” dat vrouwen-hersenen niet anders waren dan mannen-hersenen. Net als later bij de “homohersengebiedjes” had ook dit onderzoek niets met ‘vooroordelen tegen vrouwen’ te maken, tenminste, Swaabs onderzoek leek me een interessante en objectieve beschrijving van de verschillen (jammer dat ik het niet kan terugvinden, zie je, als ik iets weggooi krijg ik altijd spijt ;-))
    Ergens leek het onderzoek me zelfs vooroordelen ontkrachtend, want vaak wordt tegen vrouwen gezegd dat ze, als ze maar wat beter hun best doen, best met z’n allen door dat glazen plafond kunnen beuken. Alsof je alléén maar gelukkig màg zijn met een full-time-baan op top-niveau.

    En ondanks alles wat ‘in de hersenen al vastligt’ blijf ik ook geloven in de vrije wil. Ik zie het meer als een rugzak met mogelijkheden, waarbij het van meerdere factoren afhangt wat er uit die rugzak komt bovendrijven.
    Als ik bijvoorbeeld kijk naar de lengte van mijn ringvinger en de geringe lengte van mijn wijsvinger (aanwijzing voor die testosteron-overdosis als foetus in baarmoeder) dan heb ik een grote kans om als vrouw werkzaam in de bouw of de IT te zijn (IT ja), lesbisch en autistisch te zijn (nee, dacht ik ;-)), vaker moeder te zijn van jongetjes (nee) -enfin, leest u zelf:
    http://www.psychologiemagazine.nl/web/Artikelpagina/Wat-je-vingerlengte-zegt-over-je-persoonlijkheid-1.htm
    Dus kennelijk scheppen bijv. testosteronspiegels in de zich-ontwikkelende foetus-hersenen slechts mogelijkheden, maar is er meer dat uiteindelijk bepaald wie of wat we zijn. (Meer over de twijfel aan de testosteron-theorie hier:
    http://www.ashatenbroeke.nl/asha/2011/07/28/dick-swaab-luchtfietserij-en-vervlogen-faam/ hoewel ik dat artikel ook weer wat over the top vind. )

  16. Irene schreef:

    Kom je daar nu pas achter, mijn jongen. 😉 Als dit je bezighoudt zou je zeker ook wat van Steven Pinker moeten lezen (How the Mind Works, The Blank Slate) en Phantoms in the Brain van Ramachandran en die boeken van Sachs over neurologie (The Man Who Mistook His Wife for a Hat), daar zijn vast ook wel vertalingen van, dat waren zulke bestsellers. Het is altijd goed om je niet op maar één bron te baseren voor je je overtuiging bijstelt. Bovendien is het interessant om te lezen.

  17. Jolie schreef:

    *snik* ik ben nog steeds “in afwachting van moderatie.” Zal wel weer door de 2 URLs in mn reply komen.

    Als ik nou tijdens dat “moderatie-wachten” nog even de spelfauten uit mn tekst kon halen, maar nee. Grr 😉

  18. Margo schreef:

    Het bizarre brein – V. Ramachandran is ook boeiend en inderdaad de boeken van Oliver Sacks, zijn ook heel leesbaar.
    @Jolie: ik heb ook wel eens een reactie in de moderatie staan waar de (on)nodige fouten instaan. Mijn vingers jeuken om die eruit te halen. Soms doe ik dat ook als het duidelijk een slip of the fingers is, maar anders …. Zelfs als ze al geplaatst zijn zou ik de fouten eruit kunnen halen. Maar iets weerhoudt mij … vind het niet echt kunnen.

  19. Margo schreef:

    Het boek dat Irene noemt van Ramachandran: Phantoms in the brain, is hetzelfde als het boek dat ik noem: Het bizarre brein!

  20. Jolie schreef:

    Hihi, ja Margo, inderdaad, de neiging om typefouten even snel weg te halen — (kheb het ook nooit gedaan.) Inmiddels kan ik er niet eens meer aan toegeven, want mijn E. beheert de database van het reactie-CMS ;-} Genant vooral bij mn eigen typfouten die daardoor blijven staan 😉

Zegt u het maar

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s